Yeni bir ilişkiye başlarsınız, bu sefer her şeyin farklı olacağına inanırsınız. Birkaç ay sonra tanıdık bir yere varırsınız: yine ilgisiz bir partner, yine aynı kavgalar, yine aynı yalnızlık hissi. İnsanlar değişir ama hikaye pek değişmez. Bu yazı, neden böyle olabileceğini ve bu döngüyü nasıl fark edebileceğinizi anlatıyor.
Tanıdık olan güvenli gelir
İnsan zihni tanıdık olana yönelir. Tanıdık olan, iyi ya da kötü fark etmeksizin, ne olacağını bildiğimiz için daha az tehdit edici gelir. Çocuklukta sevginin ancak çabayla kazanıldığı bir evde büyüyen biri, yetişkinlikte de ilgisini kazanmak için uğraşması gereken insanlara daha çok çekilebilir. Kolayca sevgi gösteren biri ise ona tuhaf, hatta sıkıcı gelebilir.
Bu bir kader değildir. Ama farkına varılmadığında, seçimlerimiz bu tanıdıklık hissi tarafından sessizce yönlendirilebilir.
Bağlanma biçimleri hakkında kısa bir not
Psikolojide bağlanma kuramı, erken dönemde bakım verenlerle kurulan ilişkinin, yetişkinlikteki yakın ilişkilere dair beklentileri etkileyebileceğini öne sürer. Kimi insan yakınlıktan çabuk kaygılanır ve sürekli onay arar, kimi yakınlık arttıkça geri çekilir.
Bu kavramlar sosyal medyada çok basitleştirilerek kullanılıyor; insanları birkaç etikete ayırmak kolay ama eksik. Yine de “Yakınlaştıkça ben ne yapıyorum?” sorusunu sormak, kendi kalıbınızı görmek için iyi bir başlangıç.
Kendi kalıbınızı görmek için birkaç soru
Geçmiş ilişkilerinizi suçlu aramak için değil, ortak noktaları görmek için düşünün. Bir kağıda yazmak, zihinde düşünmekten çok daha net sonuç verir.
- İlk tanıştığımda beni en çok etkileyen özellik neydi? Bu özellik ilişkilerde tekrar ediyor mu?
- İlişkiler genellikle hangi noktada bozulmaya başladı?
- Kavgalarda ben genellikle ne yaparım: üstüne mi giderim, susar mıyım, ortamdan mı çekilirim?
- Hangi ihtiyacımı dile getirmekte zorlanıyorum?
- Bu ilişkide hissettiğim şeyi daha önce, belki çok daha önce, nerede hissetmiştim?
“Tanıdık” ile “iyi” aynı şey değil
Yeni biriyle tanıştığınızda hissettiğiniz o güçlü çekim, her zaman bir uyum işareti olmayabilir. Bazen sadece tanıdık bir yaranın tanıdık bir eşleşmesidir. Tersi de geçerli: ilk anda heyecan uyandırmayan, ama tutarlı, ilgili ve sözünde duran biri, zamanla çok daha güvenli bir bağ sunabilir.
Bu, içgüdülerinizi tamamen görmezden gelmeniz gerektiği anlamına gelmez. Sadece çekimi hissettiğinizde kendinize bir soru daha sorabilirsiniz: Bu kişi bana iyi mi geliyor, yoksa sadece tanıdık mı geliyor?
Kalıbı değiştirmek nasıl başlar?
Kalıplar bir anda değişmez. Çoğu zaman önce fark edilir, sonra bir süre daha tekrar edilir, ama bu sefer farkındalıkla. Bu aşama can sıkıcı olabilir; “Görüyorum ama yine yapıyorum” hissi normaldir.
Küçük değişikliklerle başlamak işe yarar: bir ihtiyacı açıkça söylemek, alıştığınız gibi geri çekilmek yerine bir süre kalmak, ilk buluşmadan sonra hissettiğiniz çekimi bir hafta gözlemlemek. Ayrıca bu kalıplar yoğun bir acı, yalnızlık ya da kaygı yaratıyorsa, bir uzmanla konuşmak bakış açısını genişletebilir.
Sık sorulan sorular
Hep aynı tip insanlara çekilmek normal mi? Çok yaygındır. İnsanlar zevkleri, değerleri ve geçmiş deneyimleri doğrultusunda belli özelliklere yönelir. Bu kendi başına bir sorun değildir; sorun, bu seçimlerin sürekli aynı acıyı getirmesidir.
Sorun hep bende mi? Tekrar eden bir kalıbı fark etmek, her şeyin sizin hatanız olduğu anlamına gelmez. İlişki iki kişiliktir. Kalıba bakmanın amacı suçlu bulmak değil, kendi payınıza düşen kısmı görüp değiştirebileceğiniz yeri bulmaktır.
Kalıbı fark ettim, neden hâlâ aynı şeyi yapıyorum? Fark etmek ile değiştirmek arasında zaman vardır. Eski tepkiler yıllarca tekrarlandığı için otomatik çalışır. Her fark edişte biraz daha erken durabildiğinizi görmek, değişimin başladığını gösterir.
İnsanlar değişip hikaye aynı kalıyorsa, bakılacak yer çoğu zaman kendi seçimlerimizi yönlendiren tanıdıklık hissidir.

