KENDİNE AYIRDIĞIN ZAMAN.
Galeriİletişim
Kendine bir alan aç

Bir sorunuz mu var?

+90 533 231 14 24
Zihni anlamak

Panik atak nedir? Belirtileri ve atak sırasında ne yapılabilir?

Panik atağın belirtileri, neden “kalp krizi geçiriyorum” hissi verdiği, atak sırasında işe yarayan küçük adımlar ve ne zaman destek almak gerektiği.

Bilgi ve farkındalık5 dakika okuma
BAŞKA BİR BAKIŞ AÇISI.

Bir anda kalp hızlanır, nefes daralır, eller titrer ve insan bir şeylerin çok ters gittiğinden emin olur. Panik atağı yaşayanların çoğu ilk seferinde acile gider. Bu tepki anlaşılır: beden gerçek bir tehlike varmış gibi alarm verir, ama ortada o an kaçılması gereken bir tehlike yoktur. Bu yazıda panik atağın ne olduğunu, neden bu kadar korkutucu hissettirdiğini ve atak sırasında neler yapılabileceğini sade bir dille anlatıyoruz.

Panik atak nasıl bir şey?

Panik atak, birkaç dakika içinde zirveye ulaşan yoğun bir korku dalgasıdır. Çoğu zaman 5 ile 20 dakika arasında sürer, sonra yavaş yavaş söner. Geride yorgunluk ve “bir daha olursa?” sorusu kalır.

Atak bazen belli bir durumda gelir: kalabalık bir metroda, asansörde, önemli bir toplantıdan önce. Bazen de hiçbir neden yokmuş gibi, televizyon izlerken ya da gece uykudan uyanınca başlar. Bu ikinci tür, insanı en çok şaşırtanıdır.

  • Kalp çarpıntısı ya da kalbin “yerinden çıkacakmış” gibi atması
  • Nefes alamıyormuş gibi hissetmek, göğüste sıkışma
  • Terleme, titreme, ürperme ya da ani sıcak basması
  • Baş dönmesi, sersemlik, bayılacakmış gibi olmak
  • Ellerde ya da dudaklarda karıncalanma
  • Çevrenin ya da kendi bedeninin gerçek değilmiş gibi gelmesi
  • Kontrolü kaybetme, delirme ya da ölme korkusu

Beden neden alarm veriyor?

İnsan bedeninde tehlike anında devreye giren bir sistem var. Kalp daha hızlı atar ki kaslara kan gitsin, nefes hızlanır ki daha fazla oksijen alınsın. Bir köpek üzerinize koşarken bu sistem hayat kurtarır.

Panik atakta aynı sistem, ortada kaçılacak bir şey yokken çalışır. Hızlı nefes almak kandaki karbondioksit dengesini değiştirir; karıncalanma ve baş dönmesi bunun sonucu olabilir. Kişi bu belirtileri fark edince daha çok korkar, korku belirtileri artırır. Kısa sürede kendi kendini besleyen bir döngü oluşur.

Bu döngüyü bilmek atağı tek başına durdurmaz. Ama “Bu bir alarm, tehlikenin kendisi değil” diyebilmek, birçok insan için ilk tutunma noktası olur.

Önce şunu netleştirelim

Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve kolda uyuşma kalp sorunlarının da belirtisi olabilir. Bu belirtileri ilk kez yaşıyorsanız, yaşınız ya da sağlık geçmişiniz risk taşıyorsa beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin. Panik atak tanısı, bedensel nedenler bir hekim tarafından değerlendirildikten sonra konuşulabilir.

Hekim kontrolünden geçmiş ve benzer atakları daha önce yaşamış biri için aşağıdaki adımlar bir başlangıç olabilir.

Atak sırasında işe yarayabilecek küçük adımlar

Amaç atağı zorla durdurmak değil, dalganın geçmesine izin verirken ona eşlik etmektir. Savaşmak çoğu zaman belirtileri uzatır.

  • Olduğunuz yerde kalın. Mümkünse oturun ya da bir yere yaslanın. Kaçmak o an rahatlatır ama sonraki atağın korkusunu büyütür.
  • Nefesi yavaşlatın: burundan dört saniyede alın, kısa bir an tutun, ağızdan altı saniyede verin. Nefes vermenin almaktan uzun olması önemli.
  • Kendinize ne olduğunu söyleyin: “Bu bir panik atak. Daha önce de geçti, bu da geçecek.”
  • Dikkati dışarı taşıyın: etrafta gördüğünüz beş şeyi, duyduğunuz dört sesi, dokunduğunuz üç yüzeyi sayın.
  • Atak bittikten sonra kendinizi suçlamayın. Ne olduğunu, nerede ve ne zaman başladığını kısa bir not olarak yazın.

Panik atak ile panik bozukluk aynı şey mi?

Hayır. Birçok insan hayatı boyunca bir ya da iki panik atak yaşar ve bu kendi başına bir bozukluk anlamına gelmez. Panik bozukluk, atakların tekrarlaması ve kişinin yeni bir atak korkusuyla yaşamaya başlamasıdır.

Bu korku hayatı yavaş yavaş daraltabilir. İnsan atak yaşadığı yerlere gitmez olur, yanında biri olmadan dışarı çıkmak istemez, sürekli kalp atışını dinler. Bu noktaya gelindiyse tek başına baş etmeye çalışmak yerine destek almak zamanı gelmiş demektir.

Ne zaman ve kimden destek alınmalı?

Ataklar sıklaşıyorsa, günlük işlerinizi aksatıyorsa ya da atak korkusu yüzünden bazı yerlerden kaçınmaya başladıysanız bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek iyi bir adım olur. İngiltere'nin ulusal sağlık hizmeti NHS, panik bozuklukta konuşma terapilerini, özellikle bilişsel davranışçı terapiyi ilk seçenekler arasında sayıyor. Gerektiğinde ilaç tedavisini değerlendirmek psikiyatri hekiminin işidir.

Bir görüşmeye giderken atak günlüğünüzü yanınıza almak işe yarar. Ne zaman, nerede, öncesinde ne düşünüyordunuz, ne yaptınız? Bu notlar görüşmenin daha hızlı ve somut ilerlemesini sağlar.

Sık sorulan sorular

Panik atak öldürür mü? Panik atak çok korkutucu olsa da kendi başına ölüme yol açmaz. Yine de göğüs ağrısı ve nefes darlığı başka nedenlerden de kaynaklanabileceği için bu belirtiler ilk kez ortaya çıktığında hekim değerlendirmesi şarttır.

Panik atak ne kadar sürer? Çoğu atak birkaç dakika içinde zirveye ulaşır ve yarım saati bulmadan geçer. Ardından gelen yorgunluk ve tedirginlik saatlerce sürebilir; bu da normaldir.

Kese kağıdına nefes almak işe yarar mı? Eskiden sık önerilen bu yöntem bugün genellikle önerilmiyor, çünkü bazı sağlık sorunlarında risk taşıyabilir. Nefesi yavaşlatmak ve nefes vermeyi uzatmak daha güvenli bir seçenektir.

Gece uykudan panik atakla uyanmak normal mi? Gece atakları birçok kişinin yaşadığı bir durumdur ve özellikle korkutucudur, çünkü ortada hiçbir tetikleyici yoktur. Bu ataklar tekrarlıyorsa bunu bir uzmanla konuşmak iyi olur.

AKLINDA KALSIN

Panik atak tehlikeli hissettirir ama tehlikenin kendisi değildir; onu tanımak, korkuyla kurulan ilişkiyi değiştirmenin ilk adımıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir; tanı, tedavi veya kişiye özel sağlık önerisi sunmaz. Sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını uygun yetkinliğe sahip bir uzmanla değerlendir.

İleri okuma

NHS · Panik bozukluk (İngilizce) (yeni sekmede açılır)NHS · Kaygı, korku ve panik için yardım (İngilizce) (yeni sekmede açılır)

Seçiminizi dilediğiniz zaman sayfanın altındaki bağlantıdan değiştirebilirsiniz.

SANA AYRILAN BİR BAŞLANGIÇ

Sepetin 00

Seçtiğin seans saati ya da eğitim programı burada. Hazır olduğunda birlikte ilerleyelim.

Sepetin hazırlanıyor…